Projekt Gutenberg

Textsuche bei Gutenberg-DE:
Startseite    Genres    Neue Texte    Alle Autoren    Alle Werke    Lesetips    Shop    Information    Impressum
Autoren A-Z: A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | Alle
Gutenberg > John Brinckman >

Kasper Ohm un ick

John Brinckman: Kasper Ohm un ick - Kapitel 1
Quellenangabe
typenarrative
booktitleKasper Ohm un ick
authorJohn Brinckman
publisherHamburger Lesehefte Verlag
addressHamburg
isbn3-87291-128-7
titleKasper Ohm un ick
pages3-11
created20000530
sendergerd.bouillon@t-online.de
firstpub1855
Schließen

Navigation:

John Brinckman

Kasper Ohm un ick

Plattdeutsche Erzählung


Glossar


Buten frür dat Pickelsteen. Ick hadd æwersten bannig inkacheln laten, un de oll Aben bullert' man orig so von dat böken Blankholt, wovon he drang vullproppt wir. Een Buddel Schato Dikem hadden wi all dat warme Blot bet up den letzten Druppen aftappt, un bi de tweet wiren wi grad bi, un vier anner stünnen noch in den Korw rechtsch von mi, so dat ick man totogripen brukt, ahn uptostahn. Oll Unkel Andrees set æwer in minen Armstohl vör den Aben, 'n Fotere dree ore vier af un hadd sick von den veritabeln Türkschen instoppt, den ick von P. J. Behnken an 'n »Glatten Aal« för des' Gelegenheit halt hadd; denn de oll Herr frög nich vel nah Glimmstengels nah, un wenn se ok ut de Vega de la Habana importiert wiren. Wi annern, 'n Manner söß hoch, hadden uns æwer de Trabukos hermakt, wo 'n apen Viertelkist von up den Disch vör uns stünn. De Finsterladen wiren dichting to un de Roulos dal, un dat was so mollig in min Quartier, as dat männigmal in son oll Junggesellenharbarg is, wenn dor gode Frünn in tosamen kamen, de sick 'nanner mœgen un de jedermann mag. Ick hadd nämlich oll Unkel Andreeßen richtig dorto kregen un an de duwwelten Trossen von sin Vörleew un Fründschaft för mi un uns' Vetterschaft in minen eegen Haben binnen slept. – »Na, Bengel«, hadd he to mi seggt, »denn helpt dat nich, seggt Toppstedt, denn möt ick mi jo woll man gewen; denn kam ick morn abend so hento sössen to di, Hans! Man länger as bet dreeviertel up negen bliw ick nich; ick kam so all dordörch üm min Partie Lomber Imperijal, un dat do 'k ünnod.« Oll Unkel Andrees süll üns nämlich mal eens richtig un sonn beten de Reeg nah all sin Fohrten un Stückschen vertellen, de he in sin Slüngeljohren mit sinen Ohm un minen Grotöhme, Kasper-Ohmen, hatt hadd, wat siner Tid eenen gewaltigen Schipper vör den Herrn west wir, dormit dat noch up Kinner un Kinneskinner kem, so seker as de Chronika von de heilige Genoveva un Offerussen un de Legende von den Pannkokenberg un Kaptein Sindbadden un den fleegenden Hollander un de Insel Felsenborg.

Un nu set de oll Herr richtig dor un let sick ok nich irst twee lang un twee breet nödigen. He kek üns 'n Ogenblick scharp un plietsch an, een nah 'n annern. Wiren dat ok nich all Vettern von em un mi, so wiren dat doch bekannte Gesichter, de richtigen Swities, as oll Unkel Andrees uns to döpen pleggt', un dorup grient' he sick un säd: »Na, Kinnings, ick heww mi dat gestern un hüt all sonn lütt beten trecht leggt. Wi sünd jo nu woll Ahl Pipel an Buurd? Ick bün nu klor; dennso smit ick nu de Troß af un kann nu de Fohrt losgahn. Seefast sünd wi jo all, un dat beten Spölwater, wat dor bi vörföllt, dat lat't ji juch woll in de Hoor drögen. Na, denn gäw ok dejenigte got Achtung! as Utröper Prüter von den Ambarg sin Tid to ropen pleggt, wenn he an 'ne frisch Strateneck kem.

Wer Anno een ore so, – up een Johr mihr ore weniger kümmt dat dorbi nich an; genog, dat was nah den Rostocker Botterkrieg un vör de Franzosentiden un as de Fastgälljassen un Mufferdeischoners noch in de Mod wiren un man so'ne Fohrtüg' as Klipper un Schruwendampers noch nich kennen don ded, – wer dor de Koßfellerstrat ore den Borgwall in Rostock lang kamen is, de mag dor villicht, üm de Adventen ut, wenn de letzten Appelschep mit Hemp un Talg un Lichters, mit Linsaat un rußsche Seep un allerhand so'ne schöne Sæbensaken von Petersborg Haben binnen kemen, eenen stiftakelten un strammen ollen Burßen preit hewwen, een dägtes Rundgatt, breet un vull æwer Bog un Speegel as ne hollandsche Kuff, un dat was min Moderbroder Käppen Pött, ore kortweg Kasper-Ohm benömt. De hadd all sit Anno sæbenunsæbentig as Kaptein von de Fastgälljaß Anna Maria Sophia up Petersborg fohrt un sick 'n schönen Schilling ut de Gravensteiners un Goldränetts ruteslahn un hadd so vel vör sick bröcht, dat he dunn all de Schepfohrt upgewen un von sin Tinsen un Gotts Gnad un de groten Botterbröd riklich hadd lewen künnt, wenn he man wullt hadd. Wenn he æwerst to Hus wir un denn sünndags morns Klock teihn de Strat ruppe stüert nah de Marigenkirch, dat Gesangbok ünner 'n linken Arm, dat lange spansche Ruhr ünner den sülwern Knop in sin rechte Fust, den nigen dreekantigen Hot up 'n Kopp un 'n Zopp achter 'n Kopp, so lang un dick as 'n rökerten Spickaal to sößunddörtig Schilling, denn sehg he so mastig un kumplett ut as 'n regulären Schout by Nacht ore 'n Rostocker Börger ore irgend so'n annern forschen Kierl bi de Sprütt. Un wenn he nahsten up dat Schippergelag bi den groten Fastnachtschmus nah Disch sin drüdd Glas Grog wegstaut hadd un up all de Legerwalls un Wedergallen un all de Nurd-Nurd-Osts bi Nurden to spreken kem, de he all afwedert hadd, un von de Munsuns bi Batavia un von de Magellan'sche Sund bi Kap Hurn un de Passaten un de Mahlstrom bi de Lofodden un den fleegenden Hollander bi de Flamlandischen Eilanden ond de grot Seeslang ünner de Lakediben vertellen don ded, denn pust't he so'n grausamen Damp ut sin lütt ierden Pip vör sick weg as een Urlogsmann, de ne vulle Lag ut alle Stücken von de Backburd giwwt. Dorbi sprök he so moi Hollandsch as een Schiedamer Schipper. Ob dat nu dorvon kem, dat he so oft in Batavia west wir ore dat he sin Lewdag so vel veritabeln Knaster von Ruyter, Puyter, Znuyter en Zoonen, Amsterdam, smökt hadd, dat weet ick nich. Dor wiren woll weck, de säden, Käppen Pött hadd nie nich sin Näs' æwer 'n Belt un Skagerrack rutesteken; æwerst dat wiren gewiß all man so'n afgünstige Smugglers un Sötwatermatrosen, schowjackige Ballastschüwers un schlusuhrige Hiringswrakers mit keenen Schilling Geld in de Furrick, un so'e trandrüsige Topgasten estimeert Kasper-Ohm ok nich een Spier; man dat he, wenn sonn Keelschwin em vör de Bog kem, dat linke Og dichting toknep un mit dat redete dwars æwer sin Näsenstag nah den Spurrer henplirt, as wenn he seggen wull: »Gott verdom mi, mein Jonge, kumm mi nich in min Fohrwater, oder ick jage di minen Klüverbom in die Kombüs!« – Ob Käppen Pött nu würklich nie nich ut den Sund un dat Kattegatt vör 'n annern Wind, as den sin Tung maken ded, rutelopen is, dor heww ick mi man een eenzigstes mal sülst üm kümmert un dunn nie nich wedder. Un dat kem so:

Ick hadd dunn twölw ore dörteihn Jahr up 'n Puckel un was grad so'n gottvergetenen Slöpendriwer, as je een up de Ballaststäd bi dat Mönkedur sick mit sin Frünn sünnabends nahmiddags de Näs' ut æwergrote Fründschaft blödig slahn hett. Nu hadd mi minen Vader sin Maat 'ne Flöh int Uhr sett't von wegen Kasper-Ohm un Batavia, und or ick grad in de Gegraphie von 'n Kanter 'n poor höllische Ramps wegkregen hadd, wil ick bi Batavia nich so got Bescheed wüßt as min Öhme, so möt mi de Moord riden, un ick frag em, nämlich Pötten – as wi, ick un min Oll, grad bi em sünndags up Rindfleesch un Ris mit Plummen to Gast seten – »Kasper-Ohm«, – frag ick – »up wecken Grad liggt Batavia?«

Min Oll kek mi dorup ganz plietsch an, as wenn he seggen wull: »Jung, plagt di disser un jener!« – Kasper-Ohm würd æwerst up eens verdeuwelt brun utsehn, läd Metzer un Gabel dal un schöt dwars æwer sinen Näsenspanker so'n giftigen Blick nah mi hen, dar ick dat nich uthollen künn, vör mi up dat Dischlaken dalkiken müßt un all dacht: Nu sleiht he di an 'n Hals! – Dar ded he æwerst – Gott si Dank! nich, ick segg: Gott si Dank! un heww een Recht dorto, denn he hadd ne Fust as ne Ballastschüffel; he säd blot to mi in so'n deepen Ton, dat mi acht Dag' nahher noch dat linke Uhr – denn dat was sin rechte Hand tonegst – dorvon dræhnen ded:

»Morblex, Jonge! kik mi in den Kikero ond driw du keenen Schmoggelcommercium onder den Disch mit dine latinsche Vokabels, verstehst du mi, Näs'water!«

Dor ick dat nu würklich den Dag vörher dan hadd, mit de Vokabels nämlich, as ick to min eegen Schimp un Schann' noch up min ollen Dag' gestahn möt, un dor ick dat gor nich begripen künn, wen Kasper-Ohm dat hadd steken könnt, – so fohrt' mit dat up eens so swer up dat Gewissen, dat mi all dat Blot in 'n Kopp schöt un ick mi so dägten verfihrt, as wenn de oll Kanter mi sülst dorbi fat't kregen hadd, bi de Vokabels nämlich, un ick vör Angst den groten Plummensteen mit dalsluken müßt, den ick grad mang de Tähnen hadd. Nahsten wull mi dat Rindfleesch gor nich mihr recht smecken, schonst dat von 'n fetten jütschen Ossen ut Tietzen sinen Schorn was, ne Handbreet Fett an, un ne wunderschöne Soß von Hiring, Botter un Marressig to de Katüffeln.

Von de Tid af heww ick Kasper-Ohm nie nich widder nah Batavia fragt. Ganz verget un vergew he mi dat ok nie nich. Denn vördem hadd ick jedwermal to Pingsten un Wihnacht een lübsches Markstück von em schenkt kregen, wo ick mit maken künn, wat ick wull, un wat ick ümmer flink no verswupsen ded. Von Stund an was dat æwerst dormit rein ut un vörbi. Dat hadd ick dorvon. Worüm wir ick ok so'n Döschkopp west. Toirst glöwt' ick, Kasper-Ohm hadd dat man blot vergeten, un töwt un töwt, – æwerst keen lübsches Markstück kem, höchstens 'n poor oll brun Päpernœt to Wihnacht, un so blew dat, bet ick insehg, dat Kasper-Ohm blot dat Markstück vergeten ded, wil he Batavia nich vergeten hadd. Nah disse trurige Erfohrung heww ick mi ümmer bestmæglich in acht nahmen, keen Minschenkind afsichtlich up sin Batavia-Likdurns to pedden, wil man nich weeten kann, wat för 'n häßlichen Schaden man dorvon wegkriggt.

Ick heww æwerst noch männig hübsche Fohrt mit Kasper-Ohm aflewt – säd oll Unkel Andrees un staut 'n frischen Priem achter de Kusen, denn he nehm dat Tabaks-Sakrament in all dree Gestalten – ick holl noch een grotes Stück up em, obschonst he all lang' dor wegstaut liggt, wo wi all toletzt henstaut warden, un ick will juch noch 'n poor Stückschen von em vertellen, wenn ji Tid un Lust un nich all nog von en hewwt.

Na, ick kam sünnabends middags Klock twölw ut de Schol, idel vergnögt, un seil' mit vulle Fohrt de Koßfellerstrat dal, up den groten Middelsteen lang, grade Kurs in minen Ollen sin Hus Haben binnen, un dor smit ick min ollen Scholschmökers an ehr oll Ankerstäd achter 'n Aben in de Slapstuw. De Dör nah de Vörstuw steiht halw apen, un dor sitt min Oll up dat Kanapee, hett sinen Näsenkniper up un lest in de Affisen. Duert nich so lang, maracht dor wat de Husdör apen mit so'n Marakel, dat de Schostein bewert, un rinne kümmt Kasper-Ohm, brun as 'ne frisch anteert Persenning, seggt nich Goden Dag un Wo geiht dat un steiht dat – stellt sick grad vör minen Ollen hen, stütt't sich mit beide Fusten up dat spansche Ruhr mit den sülwern Knop, knippt dat linke Og dichting to, makt dat Mul breet as 'n Sporbüssenschlitz un schrigt:

»Broder! Broder! wat ertreckst du di för eenen Rangen!«

Dat mit den Rangen nüms nich anners as ick sülst meent sin künn, dat hadd ick glik weg. Ick schul also achter de halwapen Dör dörch un denk: Na, wat dor woll rutebrött.

Min Oll nehm, as Kasper-Ohm em so anseilen ded, den Näsenkniper af, läd de Affisen up den Disch, kek Kasper-Ohm an und sehg dorbi so parplex ut as 'ne Maddick an 'n Angelhaken. »Wurans meenst du dat, Broder?« säd he, min Oll nämlich.

»Wurans ick dat meen, Broder? Donder un Blixen! Din Jonge geiht min Hus vörbi un grüßt mi nich! Ick segg di, Broder, din Range geiht min Hus vörbi un grüßt sinen leibhaftigen Unkel nich! Morblex, Broder! Wat skall dor rutebraden! Der Jonge kennt sinen Katechismo nich. Wat steiht schrewen in Martino Luthero sin gülden Hustafel iersten Petri fif, fif? Ick seh dat kamen, dat se den Jongen noch an der Raanock upknöpen for eenen Rebeller, wat er is. Lat di bi Tiden eenen nigen Tagel van den Reemer halen un köpe di eenen nigen Katechismo van den Bokbinner, sünst warst du noch Apenschande van dat Keelschwin erfohren!«

»I, dat is jo eenen infamden Schlüngel!« seggt min Oll, »dat sall em nich so hengahn, dor kannst du di up verlaten. Dat hadd ick von den Jungen doch min Lere nich dacht, dat möt ick gestahn, Kasper! Aewerst Ordnung is Ordnung, un Respekt is Respekt un möt Respekt bliwen. Dat weeten wi Kapteins am besten.«

»Well! Well« – säd Kasper-Ohm – »Dat bün ick ok de Meenung. Respekt is Respekt un mot Respekt bliwen, un dor sünd twe Ell' Trossen got för; der Deuwel mag sünst Kaptein sin!«

»Ick will em schon mit dad End vör den Speegel kamen; wo is dat denn passeert?«

»Wo dat passeert is! Tjusend Schepslast Tjävel! Disse klockendige Stund', as ick di segg, in min eegen Hus!«

»Is de Jung denn bi di in din Hus west?«

»Nee, bi mi in dat Hus is er nich west.«

»Denn hest du woll up 'n Süll vör din Husdör stahn?«

»Ne, dor heww ick ok nich stahn.«

»Wat! denn hest du woll vör dat Finster seten?«

»Nee, ok dat nich!«

»Na, wo stünnst du denn eegentlich, Broder?«

»Na, wo skall ick denn stahn hewwen! Du fröggst mi am Enn' noch, ob ick nich ut de Dackluk keken oder gor up den Schostein stahn heww. Up den Armstohl set ick, achter bi den Aben!«

»Aewerst wenn du up 'n Armstohl achter bi den Aben seten hest, Kasper, hett min Jung di von de Strat ut jo nich sehn künnt!« röp dor min Oll un lacht' sick, dat em de Buk bewert.

Kasper-Ohm nehm dat æwerst hellschen krumm un schreg vuller Raasch: »Donder und Blixen, Broder! Stahn oder nich stahn, sehn oder nich sehn, – der Jonge mot jo Respekt vör dat Hus hewwen!« – Un dormit scheest he wedder ut de Dör, grad so as he rinkamen wir, un sprök vierteihn Dag' hendörch keen Wurt mit minen Ollen.

Min Oll wir up den »Poseidon« nah Nurwegen un Kasper-Ohm up de grot Appeljagd achter de Goldränetten, un wildes müßt' ick mit Gretenwäschen, wat Kasper-Ohmen sin Dochter un Annerbäulkenkind mit mi was, jedweden Sundag in de Marigenkirch von wegen dem Segen des Herrn up Fracht un Kapplaken. Na, dat keem uns nu so wedderdänsch an, dat wi dor Höltendrætick spelt. Aewer jüst denn müßt jo nu Kasper-Ohm von sin Appelfohrt trüggkomen un uns in de Kirch bi dit Spill ünverwohrens to faten kregen.

Un he kreg mi an den Kragen von min Jäcke fat't un let mi ok nich ihre los, as bet wi in de Achterstuw vör min eegen Moder stünnen, de dor in den Armstohl æwer ehr Gesangbok in so deepe christliche Betrachtungen set, dat se orig tohop fohren ded un sick de Ogen riwen müßt, as Kasper-Ohm mi mit 'n richtigen wollgemeenten Schups von achter to rinne smet.

»Herr du mein Heiland, Broder! Broder!« – schreg se – »Du stöttst mi jo woll min eegen Fleesch un Blot dat Gnick in min eegen Hus af. Jesus Gottes Sohn! wat is dor nu denn all wedder passiert?«

»Wat dor passeert ist« – säd donn Kasper-Ohm. – »Wat dor passeert is, fröggst du, Illschen! Unsagliches, segg ick di! Wat noch nie dorwest is, so lange der Welt steiht, segg ick di. Süster, Süster, wat meenst du woll, wat dor passeert is? For Dæms is er nu rip! Wat segg ick, Dæms, for de Höllenfohrt ond de ewige Verdammnis, süll ick leewer seggen, for Pick ond Swewel ond den Gottselbeidich sin grausamste glööndige Kniptang ond Bräuketel!«

»Mein Gott nee ja, Broder, Broder!« schreg dor min Ollsch wedder up. – »Wat hett de unselige Jung denn nu all wedder verbraken? He hett doch woll nich gor stahlen! Jesus Gottes Sohn! hett er dat?«

»Leger, Süster, leger«, – säd Kasper-Ohm mit den deepsten Ton, den he in sinen breeden Bostkasten upmustern künn – »Negenunnegentigmal leger!«

»O Gott, o Gott, wat hett he denn dan? wat hett he denn dan? Hei kann doch keenen Nebenminschen dotslahn hewwen?« röp min Ollsch un füng an to weenen. – »Kasper! Broder! Ick bidd di üm Gottes Jesu willen! Dat Kind hett doch keen Blotschuld up sick lad't?«

»Wat er nu dan hett, Illschen, Süster«, säd dunn Kasper-Ohm, »dat stinkt gen Himmel, segg ick di! Dor möt een Insehn bi dan, dor möt Vörpahl bi slahn warden, oder er bringt noch de gesamte Familige von Ihr un Reputatschon ond dreggt ünsern ihrlichen Namen in den Schandrachen van de Bosheit un den æweln Leumundsgeruch van de Niedertracht. Oh! Oh! Ond wann der Jonge noch eenen Fonken Geföhl in sick hadd! Sin eegen Ohm will sick wedder rute wagen in de Baltik mit Kantappels ond Bürregri, nu dat Äquinoktium mit Macht ranne trecken deit, – dat weet er, oder weet er dat nich? Sin eegen Vader is all veer Wochen in See nah Bargen, – dat weet er recht got, oder weet er dat nich recht got? Sprek, Illschen! weet er dat, oder süll er dat nicht recht got weeten? Mi dücht, er süll dat doch weeten. Alleen æwersten dat kann er nich weeten, wat sin eegen Vader nich all lang uplopen is bi Schagen oder de Paternosters vör Marstrand mit Himp un Hamp un Hün un Perdün mitsamt de ›Poseidon‹, – de jo, Gott sei geklagt! eenmal leider nich so fast in de Spantung steiht as de ›Anna Maria Sophia‹, – mitsamt de ›Poseidon‹, segg ick, un Mann un Mus. Nee, weeten kann er dat nich, der Jonge. Man bedenken hadd he dat doch süllt, dorin möst du mi recht gewen, du magst mœgen oder nich, Illschen! wat nich all de Makrelen sinen Vader all hüt un dissen Dag üm de korten Rippen rümme sitten don, deep onder sin Pijäcke, üm em beter an dat Mager antokamen, ond wat de Lobsters mit ehr groten Schiren nich dissen sülstigen Mojemang dorbi sünd, sinen eegen Vader de Nahten an de groten Seestewel uptotrennen, üm sick nah sin Waden ümtosehn. Alleen æwersten dennoch –«

Wider kem æwer Kasper-Ohm nich. He hadd nämlich dat richtige Flag drapen, wo min selig oll Moder am scharpsten bitokamen wir. »O dat ünselige Kind dat!« – schreg min Moder, un de blanken Tranen schöten ehr man ümmer so piplings de Back dal. – »Kasper! Broder! Den eenen heww ick man, un dat ick dat ok an em erlewen möt! O Jesus, großer Gottessohn!« Un dormit sprüng se up, dat dat Gesangbok up de Ird' föll, slög de Hänn æwer ehren Kopp tosamen, kreg mi mit ehr beiden Hänn nahsten in den Poll fat't un tus't mi so lang in de Hooren, bet se beid Fusten so vull hadd, dat dor ne Börgermeisterprük ut hadd makt warden künnt. – »Töw, ick will di woll kriegen; töw man, töw, du Racker du! Mi so'ne Schann' to maken, nu dat Vatting up See is. Ick ward di æwer nah dissen anners nehmen. Di sall de Fleeschpott 'n beten höger hängt warden. So drad as du nahmiddags ut de Schol kümmst, treck ick di dine Stewel af, dat du mi nich ut dat Hus un æwer den Süll un to din gottvergetne Kameradschaft nah de Ballaststäd henkannst.«

»Treck em de Söcken ok af, Süster! treck em de Söcken ut Vorsicht ok af, wann der Jonge sick ok 'n Snuppen dorbi halt, schadt em nich; – treck em leewersten sin Brok ok noch af ond lat em een von sin'n Vader sin afleggten Pijäckes as Figenblatt üm de Schinkens hangen, sünst wutscht er di doch noch onder din Näsen weg. Sin Hart is een muurdverbranntes Rebellerhart, segg ick di! Lütt fangt dat an, Illsche, lütt fangt dat ümmer an! Mit den Mangel an Respekt vör dat Hus fangt dat an, mit den Mangel an Respekt vor dat Evangelium, Sirachen ond die Weisheit Salomonis ond vor sonn Lüd, de Geld ond Verstand hewwen, as ick dat heww, ond de dor weeten, wat Maneer is, hürt dat up.«

Un dormit güng Kasper-Ohm, un min Ollsch spunnt' mi ok fuurtstens achter in de Kamer in un wull up min Verklorung nich hüren, schonst se dat gor nich mal to weeten kregen hadd, wat ick denn eegentlich recht versünnigt hadd. Dat hadd ick nu von Kasper-Ohm sin barborische Eloquenz. Ick mücht mi noch so dull in mi rinne bosen, dat hülp nich.

 Kapitel 2 >>